Zatruciem nazywamy wniknięciem do organizmu substancji w szkodliwej dla niego dawce.

• zamachy samobójcze,
  
• zabójstwa,
  
• nadużycia (leki, alkohol, narkotyki)
  
• nieświadomość (dzieci pijące kolorowe detergenty),
  
• lekkomyślność (kierowca uruchamiający silnik w zamkniętym garażu),
  
• pomyłka (przechowywanie substancji toksycznych w nie oznakowanym lub źle oznakowanych pojemnikach).
  
  Drogi wnikania trucizn do organizmu:
  
  
• układ pokarmowy (leki, alkohol, trujące rośliny i grzyby),
  
• układ oddechowy (gazy drażniące, tlenek i dwutlenek węgla),
  
• skóra i błony śluzowe (trucizny kontaktowe, środki żrące, pestycydy),
  
• bezpośrednio do krwioobiegu (narkotyki).
  
  Ogólne zasady postępowania:
  
  1. zabezpieczyć miejsce zdarzenia,
  2. odizolować poszkodowanego od trucizny (pamiętajmy o swoim bezpieczeństwie),
  3. sprawdzić czynności życiowe,
  4. zebrać niezbędne informacje: co? ile? kiedy?,
  5. wezwać pogotowie; w meldunku powinny znaleźć się następujące informacje:
  
  
• ilość zatrutych,
  
• przybliżony wiek poszkodowanych,
  
• rodzaj i stężenie trucizny,
  
• czas jaki upłynął od chwili wniknięcia substancji szkodliwej,
  
• objawy zatrucia i stan poszkodowanego.
  
  6. wdrożyć postępowanie przeciwwstrząsowe (podanie odtrutek, ewentualnie spowodować wymioty, odpowiednie ułożenie, okrycie, wsparcie psychiczne).
  7. zabezpieczenie resztek pokarmu, opakowań po lekach, wymiocin.
  
  Odtrutki:
  
  1. Ogólne:
  
• powietrze,
  
• woda,
  
• zawiesina węgla aktywnego (2 tabletki na szklankę wody).
  2. Osłaniające:
  
• odtłuszczone mleko- w przypadku zatrucia kwasami, zasadami, szczawianami,
  
• białko jaja kurzego (4 białka na 2 szklanki wody)- w przypadku zatrucia metalami ciężkimi, fenolem oraz substancjami żrącymi,
  
• zawiesina mąki- w przypadku zatrucia jodem (podajemy zawiesinę i wywołujemy wymioty dopóki będą miały niebieskawe zabarwienie), dodatkowo skrobia chroni błonę śluzową żołądka przed żrącym działaniem kwasów,
  
• mocna herbata- w przypadku zatrucia alkaloidami (np. wilcza jagoda).
  3. Specyficzne- mogą być stosowane tylko przez lekarza.
  Usuwanie trucizn:
  
• Trucizny kontaktowe spłukać z ciała, jeżeli trucizna nie powoduje oparzeń zdjąć przesiąknięta nią odzież (patrz oparzenia chemiczne).
  
• W przypadku zatrucia gazami należy przytomnego poszkodowanego wyprowadzić na świeże powietrze, rozluźnić odzież, zastosować pozycję półsiedzącą lub przeciwwstrząsową (w zależności od stanu).
  
• W przypadku zatrucia drogą pokarmową- spowodować wymioty przez podanie lekko osolonej wody (1-2 łyżeczki soli na szklankę) lub podrażniając palcem podniebienie miękkie poszkodowanego.
  
• Wymiotów nie wywołujemy:
  
• u osób nieprzytomnych,
  
• przy zatruciach substancjami żrącymi, przy zatruciach detergentami (w przypadku ich połknięcia),
  
  Zatrucia doustne:
  
• Kwasami i zasadami:
  
• nie zobojętniać,
  
• nie powodować wymiotów ze względu na możliwość powtórnego uszkodzenia ścian przełyku,
  
• podać odtrutki osłaniające: mleko odtłuszczone, białko jaja kurzego, zawiesinę węgla aktywnego,
  
• wezwać pogotowie.
  
• Alkoholem etylowym:
  Stężenie 0,004 % etanolu we krwi powoduje śmierć.
  
  Objawy:
  
  
• obniżenie wrażliwości na ból,
  
• zaburzenia w odbiorze wrażeń zmysłowych,
  
• utrudniona artykulacja, niezborność ruchów,
  
• zaburzenia w oddychaniu,
  
• śpiączka.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• w poszkodowanego przytomnego wywołać wymioty, podać zawiesinę węgla,
  
• poszkodowanego nieprzytomnego ułożyć w pozycji bocznej ustalonej.
  
• Alkoholem metylowym:
  Stężenie 0,0002 % metanolu we krwi powoduje śmierć.
  
  Objawy:
  
  
• sina i zimna skóra,
  
• suchy kaszel,
  
• drgawki,
  
• zaburzenia widzenia,
  
• duszność,
  
• utrata przytomności.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• u przytomnego wywołać wymioty, podać zawiesinę węgla aktywnego,
  
• nieprzytomnego ułożyć w pozycji bezpiecznej,
  
• założyć opatrunek osłaniający oczy,
  
• wezwać lekarza.
  
• Detergentami:
  
  Objawy:
  
  
• nudności,
  
• ból brzucha,
  
• podrażnienie i zaczerwienienie błon śluzowych.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• nie powodować wymiotów,
  
• nie podawać nic do picia.
  
• Lekami nasennymi:
  
  Objawy:
  
  
• senność,
  
• zaburzenia świadomości (odurzenie, utrata przytomności),
  
• obniżenie temperatury ciała,
  
• zaburzenia oddechu i krążenia.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• wywołać wymioty,
  
• podać zawiesinę węgla aktywnego,
  
• okresowo kontrolować czynności .życiowe,
  
• wezwać pogotowie.
  
• Grzybami:
  
  W zależności od gatunku i ilości spożytych grzybów objawy mogą występować w różnym czasie (od godziny do kilkudziesięciu godzin).
  
  Objawy:
  
  
• ból brzucha,
  
• nudności, wymioty, biegunka,
  
• ślinotok,
  
• zaczerwienienie twarzy,
  
• znaczne pocenie,
  
• zamroczenia, odurzenia.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• wywołać wymioty,
  
• podać zawiesinę węgla aktywnego,
  
• wezwać pogotowie.
  
• Jadem kiełbasianym:
  0,01 mg powoduje śmierć.
  
  Objawy pojawiają się dopiero po 1 dniu:
  
• zawroty głowy,
  
• zaburzenia wzroku (podwójne widzenia),
  
• trudności w przełykaniu,
  
• na przemian ślinotok i suchość w ustach,
  
• bezgłos,
  
• zaburzenia w oddychaniu prowadzące do bezdechu.
  
  Pierwsza pomoc: jak najszybciej wezwać pogotowie.
  
• Wilczą jagodą:
  Dawka śmiertelna: 7 owoców dla dziecka, 20 dla dorosłego.
  
  Objawy:
  
  
• zaczerwienienie twarzy,
  
• rozszerzenie źrenic, światłowstręt,
  
• suchość w ustach,
  
• przyspieszone tętno,
  
• podwyższenie temperatury ciała (do 400 C),
  
• złudzenia wzrokowo- słuchowe,
  
• niepokój.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• wywołać wymioty,
  
• podać mocną herbatę i zawiesinę węgla aktywnego,
  
• stosować zimne okłady na głowę,
  
• wezwać pogotowie.
  Zatrucia przez drogi oddechowe:
  
• Tlenkiem węgla:
  
  Objawy:
  
  
• ból i zawroty głowy,
  
• zaburzenia widzenia,
  
• szum w uszach,
  
• utrata przytomności,
  
• duszność, bezdech.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• pamiętajmy o własnym bezpieczeństwie,
  
• wynieść poszkodowanego na świeże powietrze,
  
• sprawdzić czynności życiowe,
  
• ułatwić oddychanie (rozcięcie koszuli, paska, pozycja półsiedząca),
  
• wezwać pogotowie.
  
• Gazami drażniącymi:
  Najczęściej spotykanymi zatruciami są zatrucia: chlorem, oparami lakierów, gazami nitrozowymi.
  
  Objawy:
  
  
• duszność, kaszel,
  
• ból oczu, łzawienie,
  
• ból głowy.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• wyniesienie poszkodowanego na świeże powietrze,
  
• zdjąć ubranie, spłukać skórę, przemyć oczy (w przypadku kontaktu),
  
• zapewnić spokój,
  
• wezwać pogotowie.
  
• Nikotyną:
  
  Objawy:
  
  
• nudności, wymioty, biegunka,
  
• ból i zawroty głowy,
  
• nadmierna potliwość,
  
• ślinotok.
  
  Pierwsza pomoc:
  
  
• ułatwić oddychanie (rozluźnić koszulę, pasek, posadzić),
  
• podać mocną herbatę,
  
• w razie potrzeby wezwać pogotowie.